მთავარი | სიახლეები | ბიზნეს პრესა (BP.GE) | English | არჩევნები | პოლიტიკა | საზოგადოება | გმირები | კრიმინალი | დიასპორა | მედიცინა | სამხედრო | სპორტი | ხელოვნება | ლიტერატურა | ყვითელი | | ავტომარიაჟი | ბლოგები | ვიდეო | აფიშა | განრიგი | გურმანი |

17 სექ­ტემ­ბ­რის ას­ტ­რო­ლო­გი­უ­რი პროგ­ნო­ზი
ახა­ლი ქარ­თუ­ლი სპორ­ტუ­ლი პორ­ტა­ლი- გა­ე­ცა­ნით სპორ­ტულ მოვ­ლე­ნებს მხო­ლოდ sportline.ge-ზე
ეს 1959–64 წლე­ბის სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ა-­ვი­დე­ო,­რო­მე­ლიც ყვე­ლამ უნ­და ნა­ხოს..
მა­მა­კა­ცის ქორ­წილ­ში ისე ცეკ­ვავ­ს­,­რომ თა­ვი კა­ზან­ტიპ­ზე ჰგო­ნია
ყველა სიახლე
 კალენდარი
ორშ სამშ ოთხ ხუთ პარ შაბ კვ
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293012345
ამინდი
  თბილისი13°-27°
  ქუთაისი17°-27°
  ბათუმი19°-25°
„ორბელიანი ლუდოვიკო მეთოთხმეტესთან ალოდინეს და...“

09:04 01.09.2012
[გიორგი მახობეშვილი]

1715 წლის 1 სექტემბერს გარდაიცვალა საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ლუდოვიკო XIV. იგი ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი გახლდათ...

ლუდოვიკო XIV ქართველებისათვის მის სიცოცხლეშიც ცნობილი იყო. ჩვენი დიდი მამულიშვილი სულხან-საბა ორბელიანი მასთან ელჩად იყო მივლინებული... ამიტომ, როცა ამ მეფის შესახებ რაიმე გვესმის, გვინდა არ გვინდა სულხან-საბას ელჩობა გვახსენდება ქართველებს. ეს მოვლენა აისახა ქართულ პოეზიაშიც. მუხრან მაჭავარიანმა დაწერა ლექსი „საბა“. გარდა ამისა, სულხან-საბას არა ერთმა პოეტმა თუ მწერალმა მიუძღვნა ბრწყინვალე სტრიქონები. მაგალითად გიორგი ლეონიძემ.

ლუდოვიკო მეთოთხმეტე თვთმპყრობელი მეფე გახლდათ, ძლიერი ხელმწიფე, ფუფუნებისა და გართობის მოყვარული, თუმცა სახელმწიფოზე მზრუნველი. მრავალრიცხოვანი ხალხის მეფობა გაცილებით ადვილია, უცხოელი მტრები ძნელად თუ მოგერევიან. ფრანგების ხელმწიფობა ძალიან განსხვავდებოდა ჩვენი მეფეების ბედისწერისგან. მათ არ ჰყავდათ ფსიქოპატი მეზობელი შაჰები და სულთნები, რომლებიც ადამიანთა წამებით ერთობოდნენ  თავისქალებისაგან პირემიდებს აშენებდნენ.

საფრანგეთის ელჩობაც გაცილებით ადვილი იყო, ვიდრე გასაჭირში მყოფი ქართული სამეფოსი. საფრანგეთის ელჩს ბევრს ვერაფერს უბედავდნენ გვიანშუასაუკუნეებში. ქართველ ელჩებს კი ხშირად უამრავი ხიფათების გადატანა უხდებოდათ.

დღეს ელჩობა და დიპლომატობა პრესტიჟული და საპატიო თანამდებობაა, რომელიც კარგად ცხოვრების საშუალებასაც აძლევს ადამიანს. სულხან-საბა ორბელიანის ელჩობა კი, იმ არეულ და ველურ პერიოდში, უაღრესად რთული საქმე გახლდათ.

როგორც ვთქვით, სულხან-საბა ორბელიანი დიპლომატიურ დავალებას ასრულებდა, ვახტანგ VI-ის დავალებით გაემგზავრა ევროპაში პოლიტიკური დახმარების მისაღებად. ეახლა საფრანგეთის მეფე ლუდოვიკო XIV-ს და რომის პაპს კლიმენტი XI-ს. მისი დიპლომატიური მისია მარცხით დამთავრდა.

ჩვენმა დიდმა მწერალმა უამრავი განსაცდელი გამოიარა. უკვე ასაკიანს, უამრავი გაჭირვების, ძალმომრეობის, ძარცვისა და შეურაცხყოფის გადატანა მოუწია სანამ დაბრუნდებოდა სამშობლოში, თანაც გზაში გაცივდა... სამშობლოშიც ბევრი პრობლემა შეექმნა.

ეს ყველაფერი კარგადაა აღწერილი მის „მოგზაურობა ევროპაში“.

ლუი მეთოთხმეტე კი განცხრომაში ცხოვრობდა... რაში ედარდებოდა ევროპელ „მეფე-მზეს“ ქართლის გასაჭირი... ან რატომ გაუწევდა დახმარებას ჩვენს მეფეს?

გავიხსენოთ მუხრან მაჭავარიანისა და გიორგი ლეონიძის ზემოთ აღნიშნული ლექსები. მუხრანის ლექსს იმიტომ ვბეჭდავთ პირველ რიგში, რომ კონკრეტულად ლუდოვიკო მეთოთხმეტესთან სულხან-საბას ელჩობას ეხება.

მუხრან მაჭავარიანი

საბა

ორბელიანი ლუდოვიკო მეთოთხმეტესთან
ალოდინეს და... მეთხუთმეტე კაცად შევიდა.

ცამეტი ლუდოვიკო კედლიდან იყურება.
ციცას ეფერება ლუი მეთოთხმეტე.
ხალხს ხმა დაუკარგა მეფის სიყრუემა,
მეფეს ხალხზე უფრო კატა ეცოდება.

ხელმწიფემ საბას ნაუბარი მოისმინა რა:
- ოჰ... ოჰ... ოჰ... ოჰო! – თქვა და თითქოს კიდეც ინანა,

მაგრამ ამითი არაფერი გამოვიდა რა
(საბას ხმა როდი წააგავდა კნავილს კატისას).
რაც შეიტანა ისევე ის გამოიტანა
იმ სახელგანთქმულ ვერსალიდან ელჩმან ქართლისამ.

– წვიმა არ არი!
საბას კაბა დაუსველა რამ?!
– თოვლი არ არი!
საბას თავი გაუთეთრა რამ?!
– ყინვა არ არი!
სულხან-საბას აკანკალებს რა?!
– რამ დაასველა?!
– რამ გათეთრა?!
– რა აკანკალებს?!
საქართველოა
მისთვის:
წვიმაც,
თოვლიც და ყინვაც!..

მზე ეთხოვება ალბათ ახლა ტურფა ტანძიას...
ეს სიცხადეა, სულხან-საბავ თუ ფანტაზია?!

დედის ცრემლები ყაყაჩოს და ბალახებს აწვიმს,
ალვის ჩეროში სტირის დედა, შვილს მოტაცებულს,
სტამბოლში შვილი დედას სტირის, – ჰყიდიან ყმაწვილს
(სჭვრეტენ ჯვარის წინ
წმინდა ნინოს, მუხლზე დაცემულს).

– რამდენს აფასება მაგ პატარას? – ჰკითხა სპარსულად
საბამ სპარსელს და მოუთმენლად ელოდა პასუხს.
– უი, ქართველი მეგონა და სპარსი ყოფილა! –
წარმოსთქვა ბალღმა, ყური მოჰკრა რა საბას სპარსულს.

– არა, პატარავ, ქართველი ვარ, ქართველი, გესმის?!
– უი, დედასთან წამიყვანე, წამიყვან, ძია?..
საბას ცრემლები მოეძალა, ატირდა კაცი, –
თავის ბალღობა გაახსენდა, თავის ტანძია.

ვით ეს ყმაწვილი – საქართველოც ასე მცირეა,
საქართველოსაც, ვით ამ ყმაწვილს, ასე ჰყიდიან.
საფრანგეთს ვთხოვოთ: გვიშველისო, – სასაცილოა!
შენი ვახტანგი ლუდოვიკოს ფეხზე კიდია.

ასე ფიქრობდა სულხან-საბა ხელჯოხიანი.
მხარდამხარ საბას ის პაწია ბიჭი მოსდევდა...
– მოგწყინდა განა უნაყოფოდ, ელჩო ყიალი?! –
გულს ნუ გაიტეხ! – მუხა კვლავაც შეიმოსება!

გიორგი ლეონიძე

სულხან-საბას

დიდო მოხუცო, სამშობლოსათვის
იბრძოდი სულის ამოხდომამდი:
გეჩვენებოდა, რომ საქართველო
იძირებოდა, თითქოს ხომალდი!

და როს ღრუბელი გულს გიბნელებდა,
სამშობლოს ცაზე გამოხლართული,
შენ სამკურნალო ბალახებივით
მოგიკრეფია სიტყვა ქართული, -

რომ იავარქმნილ სამშობლოს ნაშთად
სიტყვები მაინც გადაგერჩინა...
ვარდსაც და თაფლსაც და პურის მადლსაც,
მშობლური სიტყვის მადლი გერჩივნა.

მე მიყვარს სიტკბო შენი სიბრძნისა,
შენს ჭაღარაზე გადმომწვეთარი,
მე მიყვარს შენი სიტყვის მარილი,
შენის ხალხისთვის დღესაც მწეთ არი..

ახალნაშენი სამშობლოს შვილი,
შენს მხცოვან აჩრდილს ვეალერსები:
შენი ცრემლის რწყვით, შენის ამაგით,
გამოკვებულა ჩემი ფესვები...

ბეჭდვა  
კომენტარები:
გი2012-09-03 18:27:20
მაგარი ლექსია დზაან

დაამატე კომენტარი (მაქსიმუმ 2000 სიმბოლო) |

სახელი (მაქს. 20 სიმბოლო)

ელ–ფოსტა (არ გამოქვეყნდება)



ტოპ ათეული
1. წყალმა რამდენიმე წამის განმავლობაში ჩაყლაპა რამდენიმე ხე (ვიდეო)
2. გინდათ ბედნიერი შვილი გყავდეთ? - დაარქვით მას ბედნიერი სახელი!
3. მიშა შაყულაშვილი: "ისეთი სიყვარული, როგორიც სოფო ბედიას ჩემ მიმართ ჰქონდა, არსად მსმენია"
4. მიშა "პარიკმახერი" ია ფარულავას ოჯახური სკანდალის შემდეგ პირველ კომენტარს აკეთებს
5. რატომ მოიკლა თავი 21 წლის გოგონამ?
6. ჟანა ფრისკეს შვილი ანახეს - "ბავშვმა დედა ვერ იცნო"
7. ნინი ბადურაშვილი: "მე და ჩემმა ყოფილმა ქმარმა ურთიერთობები დავალაგეთ"
8. ბერიკაშვილის პირველი კომენტარი რაფალიანცის საქმეზე (ვიდეო)
9. სოფო ნიჟარაძე მასზე გამოქვეყნებულ სკანდალურ ფაქტებს პასუხობს - ''ვაი, თქვენს პატრონს…''
10. ოთარ კობერიძე: შეიძლება ელიზბარ ჯაველიძეს არ უყვარს ქალები და მამათმავალია
ბლოგები
წე­რი­ლი ჭორ­ვი­ლი­დან: იცი შენ, გლა­ხა რჩე­ვას არ მოგ­ცემ მე, შე­ნი კარ­გი­და­კე­თი­ლი მინ­და...
რეკლამა საიტზე