• თბილისი
  • 32°C
  • 19 აგვისტო, 2017
article

ირანის და საუდის არაბეთის დაპირისპირება - მსოფლიოს ახალი თავსატეხი

დღეს მსოფლიო მედიის ფოკუსში საუდის არაბეთსა და ირანს შორის დიპლომატიური ურთიერთობის გაწყვეტის თემაა. ორი ძლიერ ქვეყანას შორის პოლიტიკური ფონის დაძაბვამ შესაძლოა სერიოზული პრობლემები გამოიწვიოს როგორც გეოპოლიტიკურ, ასე ეკონომიკურ ასპექტში. ორ ქვეყანას შორის არსებული დაძაბულობის შერბილებას მსოფლიო ლიდერები უკვე ცდილობენ.

შეგახსენებთ, ირანსა და საუდის არაბეთს შორის ურთიერთობა მას შემდეგ დაიძაბა, რაც 2 იანვარს, საუდის არაბეთში 46 სხვა ადამიანთან ერთად, ირანელი სასულიერო პირი შეიხ ნიმრ ალ-ნიმრი, ტერორიზმთან კავშირის ბრალდებით, სიკვდილით დასაჯეს.

ფაქტიდან მეორე დღესვე, ანუ სამ ნოემბერს საუდის არაბეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ოფიციალურად განაცხადა დიპლომატიური ურთიერთობის გაწყვეტის შესახებ და მისცა ირანის დიპლომატიურ კორპუსს 48 საათი ქვეყნის დასატოვებლად. მან ასევე გამოიწვია საუდის არაბეთის დიპლომატები თეირანიდან.

The Washington Post-ის ინფორმაციით, ობამას ადმინისტრაცია შიშობს, რომ ამ დავის ესკალაცია უარყოფითად იმოქმედებს ტერორისტულ დაჯგუფება "ისლამურ სახელმწიფოსთან" ბრძოლასა და სირიაში მიმდინარე სამოქალაქო ომის მშვიდობიანად დასრულებაზე.

გამოცემას ამერიკის რამდენიმე მაღალჩინოსანი მოხელე ესაუბრა. მათ დაადანაშაულეს საუდის არაბეთი კონფლიქტის გაღვივებაში.

"ეს ძალიან საშიში თამაშია. ამას უფრო დიდი გავლენა ექნება, ვიდრე უბრალოდ რეაქცია სიკვდილით დასჯაზე", - თქვა ერთ-ერთმა მათგანმა.

მათ საპასუხოდ, საუდის არაბეთის ოფიციალური პირები აცხადებენ, რომ დამნაშავე ირანია. "თეირანმა კიდევ და კიდევ დაადასტურა რომ პატივს არ სცემს დასავლეთს. ის აგრძელებს ტერორიზმის დასპონსორებას, იყენებს ბალისტიკურ რაკეტებს და ამის აღმოსაფხვრელად არავინ არაფერს აკეთებს."

"ყოველ ჯერზე, როცა ირანი რამეს აკეთებს, შტატები უკან იხევს.საუდის არაბეთი კი ნამდვილად მოქმედებს", - თქვეს ხელისუფლების წარმომადგენლებმა "ვაშინგტონ პოსტთან" საუბრისას.

სიკვდილით დასჯა მეფე სალმანის მმართველობის ქვეშ  საუდის არაბეთის ახალი აგრესული პოლიტიკის ილუსტრირებაა. მისი მმართველობისას საუდის არაბეთში ჩამოყალიბდა კოალიცია, რომელიც ებრძვის ირანის მიერ მხარდაჭერილ შიიტ ამბოხებულებს იემენში. კოალიცია მტკიცედ ეწინააღმდეგებოდა ირანთან დადებულ შეთანხმებას ბირთვული იარაღის შესახებ გასულ ზაფხულს.

ეს ორი ქვეყნის ხანგრძლივი დაძაბული ურთიერთობის ბოლო გამოვლინებაა. მათ ასევე შეწყვიტეს დიპლომატიური ურთიერთობები 1988-დან 1991 წლამდე. კვირას გამართულ პრესკონფერენციაზე საუდის არაბეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა თქვა, რომ ირანის "მტრული პოლიტიკა" მიმართული იყო "რეგიონის უსაფრთხოების დესტაბილიზაციისკენ". მან დაიფიცა, რომ საუდის არაბეთი ნებას არ მისცემდა ირანს "ძირი გამოეთხარა მათი უსაფრთხოებისთვის".

ირანის სულიერმა ლიდერმა აიათოლა ალი ხამენეიმ კი გააფრთხილა საუდის არაბეთი სასულიერო პირის მოკვლის გამო "ღვთიური შურისძიებით". თუმცა მან იმ ადამიანებს, ვინც ქვეყნის საელჩოს თავს დაესხა ექსტრემისტები უწოდა.

კვირას საუდის არაბეთის საელჩოსთან მოწყობილ აქციაზე, რომელიც მალევე ძალადობრივ დემოსტრაციაში გადაიზარდა, დაახლოებით 40 ადამიანი დააკავეს. ისინი შენობას ქვებსა და გაზის ბომბებს უშენდნენ.

"ჩვენ გვჯერა, რომ  დიპლომატიური ჩართულობა და პირდაპირი საუბარი დაეხმარება კონფლიქტს რეგულირებაში, ჩვენ მოვუწოდებთ ლიდერებს იმუშაონ სირთულეების დაძლევაზე და შეამცირონ დაძაბულობა", - თქვა ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის სპიკერმა ჯონ კირბიმ შემთხვევის კომენტირებისას და დაამატა, რომ ობამას ადმინისტრაცია ინფორმირებულია დიპლომატიური ურთიერთობების გაწყეტის შესახებ.

ბოლო თვეების განმავლობაში ამერიკის სახელმწიფო მდივანმა ჯონ კერიმ და სხვა ოფიციალურმა პირებმა დახარჯეს საკმაოდ დიდი დრო, რომ შეეკრიბათ ორი მხარე მოლაპარაკებების მაგიდასთან და წამოეწყოთ დიალოგი, რომლის მთავარი მიზანი სირიის სამოქალაქო ომის დიპლომატიური გზით დასრულება იქნებოდა. გასულ თვეში საუდის არაბეთმა სირიული ოპოზიციური ძალები შეკრიბა და შექმნა დელეგაცია, რომელიც ჩაერთვება სამშვიდობო მოლაპარაკებებში სირიის მთავრობასთან, რომელიც თვის ბოლოს უნდა დაწყებულიყო.

ასევე ცნობილია, რომ კვირას ევროკავშირის უმაღლესმა კომისარმა საგარეო პოლიტიკასა და უსაფრთხოების საკითხებში ფედერიკა მოგერინიმ ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრთან ტელეფონით ისაუბრა და დაჟინებით მოუწოდა თეირანს შემაციროს დაძაბულობა და დაიცვას საუდის არაბეთის დიპლომატები.