| 26.09.2011 აბა, დასვენებას და ნერვების სიმშვიდეს ვუსურვებ მკითხველთა იმ კონტიგენტს, რომლებიც ამ ციკლის ბლოგტექსტების კომენტარებში გაუთავებლად წუწუნებდნენ – რით ვეღარ დაამთავრა ამ ავტორმა ევროპელთაგან ჩვენს “აღმოჩენაზე” აზრების ფრქვევაო. შესაბამისად, ისინიც მოისვენებენ უკვე, ვინც ჩემს მიერ ამ ციკლის ბლოგტექსტებში მოყოლილ ნამდვილ ამბებს “ავტორის ფანტაზიას” უწოდებდა. მაგრამ, ცოტა მაინც უნდა განერვიულოთ: ასე ვთქვათ, არა მცირე რეზიუმეს, არამედ შედარებით უფრო ვრცელი, მიმოხილვითი “დასკვნის” დაწერას ვაპირებ ახლა ამ თემაზე. ჰოდა, თუკი ნებისყოფა არ გყოფნით, ან საერთოდ გადით ამ ბლოგიდან, ან თუ მაინდამაინც ისე ვერ ისვენებთ და კომენტარის დაწერა გსურთ, წაუკითხავად დაწერეთ კომენტარი, რადგან თქვენნაირი ტიპის “მკითხველთა” კომენტარებში ავტორის პირადი ლანძღვის გარდა, სხვა აზრი მაინც არ დევს და რაც მთავარია, მათ არაფერი აქვთ ხოლმე საერთო ბლოგტექსტის შინაარსთან. ასე რომ, ავტორის პიროვნული ლანძღვა ბლოგტექსტის წაკითხვის გარეშეც წარმატებით შეიძლება და აბა, თქვენ იცით! ახლა, ნორმალური ადამიანებისთვის გავაგრძელებ, ანუ მათთვის, ვინც მეთანხმება ან არ მეთანხმება. “ნაპირები” – ასეთი სათაური აქვს ცნობილი რომანის “დათა თუთაშხიას” კინოვერსიას. რა შუაშია ეს ევროპასთან? გარდა იმ მომენტისა, როცა ნანო თავშყელიშვილის ევროპელი ქმარი შეიარაღებულ რაჟა სარჩიმელიას გაბედულად უთავაზებს ყბაში, სხვა კონკრეტული შეხება ამ ნაწარმოებს ევროპასთან არ აქვს. სხვათა შორის, ქართველი “ვაჟკაცების” იმხელა ჯგროში, ბატონი შირერი ერთადერთი იყო, ვინც შეიარაღებულ ყაჩაღებთან მუშტით დაპირისპირება გაბედა. თუმცა, ეს უბრალოდ, “ლირიული გადახვევისთვის”. ამ, დასკვნით ბლოგტექსტში, მე იმის თქმა მსურს, რომ თავად დათა თუთაშხიას ხასიათში, ჩემი აზრით, სწორედ ჩვენი, ქართული ეროვნული ხასიათი აისახება. სწორედ ეს ხასიათი აისახება კინოვერსიის სათაურშიც – “ნაპირები”. დამეფიცება, რომ დასკვნის ამ სახით დაწერა, წინასწარ არ მქონია ჩაფიქრებული. უბრალოდ, ჩემივე ბლოგტექსტების ამ ციკლის წინა შვიდივე ნაწილის ხელახლა გადაკითხვამ ჩემთვისაც სრულიად მოულოდნელად გამახსენა დათა თუთაშხიაცა და ამ გენიალური ნაწარმოების კინოვერსიის სახელწოდებაც. უკიდურესობები! აი, რა შეიძლება აღმოვაჩინოთ ქართული ხასიათის უმთავრეს დამახასიათებელ ნიშნად, თუკი საკითხს ეთნოფსიქოლოგიის კუთხით შევხედავთ. ვფიქრობ, საქართველოს ისტორიის გახსენებაც იგივე დასკვნის გაკეთების საშუალებას მოგვცემს და დაგვაფიქრებს იმაზე, თუ როგორ ვერ ვიყენებდით ვერასოდეს საერთაშორისო პოლიტიკურ არენაზე შექმნილ სიტუაციას საჩვენოდ. მუდამ ან ერთ უკიდურეს პოზიციას ვიკავებდით, ან მეორეს და მართალია ხშირად ვამბობთ – ამხელა იმპერიების ჭიდილში საქართველო მაინც მოვიდა დღემდეო, იმას არასოდეს ვფიქრობთ, რომ საქართველოს დღემდე მოსვლა აშკარდ უფრო ვრცელი ტერიტორიითა და უკეთესი პოზიციით შეეძლო, ერთმანეთში მოჭიდავე იმპერიებს შორის ზომიერი პოლიტიკა რომ ეწარმოებინა. ორიოდეჯერ იყო მხოლოდ, როცა ქართველებმა ზომიერი პოზიცია დაიკავეს და საქართველოს, როგორც სახელმწიფოს “ოქროს ხანაც” სწორედ ამ პერიოდებს მიეკუთვნება. სხვა შემთხვევებში, ქართული ხასიათია – ერთმა უკიდურეს პოზიციაზე მდგომმა მეორე უკიდურეს პოზიციაზე მდგომს აუცილებლად უნდა დააბრალოს რაიმე სშინელება, პირველ რიგში კი მშიშრობა, ლაჩრობა და მოღალატეობა! მთავარი კი, მაინც ის არის, რომ ჩხუბის დროს გამშველებლისა არ იყოს, ყველაზე მეტი, ქართულ სინამდვილეში, სწორედ ზომიერი პოზიციის ადამიანებს ხვდებათ. კარგი, თავი დავანებოთ გლობალურ პოლიტიკას და ისევ ევროპელთაგან ჩვენი “აღმოჩენის” თემას მივუბრუნდეთ. დასაწყისში ჩემს მიმართ აგრესიული კომენტატორები ვახსენე და როგორ ფიქრობთ, ვინ არიან ისინი? ქართული მამაპაპური ტრადიციების უპირობო და შეუვალი დამცველნი თუ პირიქით - ჩვენი ქვეყნის ახალ, გლობალურ რელსებზე გადასვლისა და ახალი ღირებულებების დამკვიდრების თავგადაკლული მოსურნენი? აბა, კიდევ ერთხელ გადახედეთ კომენტარებს ამ ციკლის ბლოგტექსტებზე და პასუხსაც მიიღებთ – ორივენი! სავსებით მართებულია კითხვა – ეგ როგორ, თუკი ადამიანს რამეს ერჩიან ერთი რომელიმე პოზიციის დამცველნი, მაშინ რაღას უნდა ერჩოდნენ საწინააღმდეგო პოზიციაზე მდგომნიო? არადა, სწორედ ეგ არის ქართველთა “თუთაშხიური” ხასიათის ძირითადი შტრიხი. ჩვენი საზოგადოების ძირითადი ნაწილი, ან უკიდურესად “ამ”, ან უკიდურესად “იმ” პოზიციაზე დგას და ეგ კიდევ არაფერი, თუკი შენს პოზიციაში “ამისტებმა” ოდნავი “იმისტური” მაინც შენიშნეს, შენივე პოზიციაში “ამისტურის” თუნდაც კარგა მოზრდილ წილსაც აღარად დაგიდევენ და წამსვე პირწავარდნილ “იმისტად” გნათლავენ. ასეა სწორედ, მე მაგალითად, რაც ამ ბლოგების წერა დავიწყე, იმ წამს “ბნელი, ჩამორჩენილი, რეტროგრადი და გრუზინული მენტალიტეტით ტვინდახშობილი” გავხდი, ხოლო “ტრადიციულებისთვის” უცებ ვიქეცი “მამაპაპური ადათწესების შემრყვნელ, ეროვნული ღირებულებების აბუჩად ამგდებ გლობალისტად” მხოლოდ რამდენიმე (უნდა ვაღიარო ამდენსაც არ ველოდი) კომენტატორი ხვდება, რომ სინამდვილეში მე არც ერთი ვარ და არც მეორე! ვიცი, ახლა, ზოგიერთი ირონიული “მკითხველი” იტყვის – აჰა, უკვე დათა თუთაშხიასაც ადარებს თავსო... ამას იმიტომ იტყვიან, რომ ირონიულობისკენ მიდრეკილ ადამიანებს, როგორც წესი, წაკითხულიდან სწორი შინაარსის გამოტანის უნარი არ აქვთ. სინამდვილეში კი აბსოლუტურად პირიქითაა – სწორედ რომ დათა თუთაშხიასგან კატეგორიულად განსხვავებულ ადამიანად წარმომიდგენია თავი და ვისურვებდი, რომ საქართველოში რაც შეიძლება ნაკლები “თუთაშხიები” იყვნენ. ორი ყველაზე დასამახსოვრებელი პოზიცია დათა თუთაშხიასი: “არავის საქმეში არ ვერევი მე და სხვაც ნუ ჩაერევა ჩემს საქმეში” (უკიდურესი “ლიბერალიზმი”) “ბოსტანი ხომ გაგიმარგლავს ბექარ, ძმაო? - ისევ ამოდის ხოლმე სარეველაი - ამოვა და კიდევ გაიმარგლება ის!” (უკიდურესი “გრუზინობა”) ეს ხასიათი სხვადასხვა დროსა და ეტაპზე, ერთი და იმავე პიროვნების სხვადასხვა უკიდურეს განწყობებზე მიუთითებს. ზოგადად, ადამიანი შეიძლება ხან ამ განწყობაზე იყოს და ხან იმ განწყობაზე, მაგრამ დათა თუთაშხია ამ განწყობათა ცვილებებისას, არასოდეს არის ხოლმე რომელიმე “ზომიერ” განწყობაზე. მისი განწყობები მუდამ უკიდურესია. ან უკიდურესად ასეთი, ან უკიდურესად ისეთი. სინამდვილეში კი, ადამიანი ზოგჯერ უნდა ჩაერიოს კიდეც “სხვის” საქმეში და ზოგჯერ უნდა ჩარიოს კიდეც “სხვა” თავის საქმეში, ოღონდ ზომიერების ფარგლებში. აი, “მარგვლა” კი, ნამდვილად არავისი შეიძლება არასოდეს. რა თქმა უნდა შეიძლება გარკვეული საკითხებისადმი მკაცრი პოზიცია დაიკავო, მაგრამ ეს არავითარ შემთხვევაში არ უნდა ნიშნავდეს უკიდურესს. აი, დაახლოებით ასე შეიძლება წარმოვადგინოთ დღევანდელი ქართველი “ლიბერალები” და “ეროვნულები”. ორივე მათგანის წარმომადგენლები საკუთარი მსოფლმხედველობის უკიდურეს პოზიციებზე დგანან და ერთ ნამცეცსაც არ იკარებენ საწინააღმდეგო პოზიციებიდან. აი, სწორედ ეს მიდგომები დავინახე ჩემი ბლოგტექსტების ციკლის – “როგორ აღმოგვაჩინა ევროპამ” – კომენტარების ხელახლა გადაკითხვის დროსაც. ქართული საზოგადოება, ამ საკითხშიც, ისევე, როგორც ბევრ სხვა პოლიტიკურ თუU საზოგადოებრივ საკითხში ორ უკიდურესობად არის გაყოფილი – “ევროპა გარყვნილია, საქართველო კარგია!” და “საქართველო ბნელია, ევროპა კარგია”. ბლოგტექსტების ავტორსაც შესაბამისად მოხვდა – “ოხ, შე ანტიქარველოც” და “უხ, შე ანტიევროპელოც”. არადა “მრავალლანძღულ” ავტორს მხოლოდ იმის თქმა სურდა, რომ ჩვენი “მატარებელი” დაუშვებელი სიჩქარის განვითარების მცდელობის გამო ლიანდაგებიდან გადავარდნილი ლოკომოტივივით, ყველა “მიბმული ვაგონის” ამოყირავებისა თუ დაკარგვის ფასად კი არ უნდა შევარდეს “ევროპულ დეპოში”, არამედ დინჯად, წყნარად, თავისი “გრაფიკით” როგორც წესია, “საღი ვაგონების” შენარჩუნებით და მხოლოდ ორიოდე “უვარგისი ვაგონის” მიზანმიმართული ჩახსნის შემდეგ, აუჩქარებლად უნდა ჩამოდგეს “ევროპულ ბაქანზე”. რა თქმა უნდა, აქ ისიც იგულისხმება, რომ არც ლიანდაგების დაჟანგებამდე ძველ “დეპოში” უძრავად დგომა ვარგა დიდხანს. მაშ, რატომ ვისურვე, რომ საქართველოში რაც შეიძლება ნაკლები “თუთაშხიები” იყვნენ? ან, ზოგადად, რატომ არ მინდა, რომ ეს “თუთაშხიური” ხასიათი ქართველი ერის ზოგად, ეთნოფსიქოლოგიურ დამახასიათებელ ნიშნად მყარად ჩამოყალიბდეს? ამ კითხვებზე პასუხის გასაცემად, მოდით, ჯერ ასეთ კითხვას გავცეთ პასუხი – როგორი ადამიანია თავად დათა თუთაშხია? ვაჟკაცი? თუ პირიქით, ლაჩარი? ალბათ, მკითხველთა უმეტესობა უპასუხებს – ორივე ერთადო! აკი, მართლაც, ის ვაჟკაცზე ვაჟკაცია ბუდარას, სეთურის და რიგ ეპიზოდებში და ლაჩარზე ლაჩარია კიკუს, სტამბის კაცების და ასევე რიგ სხვა შემთხვევებში... მაგრამ, უფრო სწორი ხომ არ იქნებოდა, რომ სიტყვა “ვაჟკაცი”, შეგვეცვალა ასეთი ფორმულირებით – “უადგილო აქტიურობა იქ, სადაც ამას აზრი არ აქვს”, ხოლო სიტყვა “ლაჩარი” ასეთი წინადადებით ჩაგვენაცვლებინა – “გაუმართლებელი პასიურობა იქ, სადაც ჩარევა აუცილებელია”? ჰოდა, რა ჰქვია ასეთ, ერთდოულად “ვაჟკაც და ლაჩარ” კაცს ერთი სიტყვით? რა და – “ტრაგიკული”! დიახ, დათა თუთაშხია, სინამდვილეში “ტრაგიკული” პერსონაჟია, რადგან ვერაფრით წარმოუდგენია ადამიანის სხვა მდგომარეობა, გარდა უკიდურესი “ვაჟკაცობისა” და როდესაც ასეთი საქციელის შედეგები ერთგვარ დეპრესიაში აგდებს, ის მეორე უკიდურეს მდგომარეობაში, “ლაჩრობაში” ცდილობს გამოსავლის პოვნას. სწორედ ასე და ასეთები “აღმოგვაჩინა” ჩვენც ევროპამ. ერთის მხრივ, საზოგადოების ნაწილი, რომელსაც ყელში ამოუვიდა “ურყევი ტრადიციები” და გავეშებული დაეტაკა “ევროპულ ღირებულებებს”, ისე, რომ არც კი გაიაზრა რა არის ჭეშმარიტი ღირებულებები ევროპისთვის და რა არის უბრალოდ მის გვერდით არსებული არც ისე ღირებული რეალობა. მეორეს მხრივ კი, საზოგადოების მეორე ნაწილი, რომელსაც “ევროპაზე დატაკებულთა” დანახვის გამო ბუნებრივი პროტსეტი გაუჩნდა და ამიტომ კიდევ უფრო “ღრმად” შეიკეტა “ტრადიციების ნაჭუჭში”, ისე, რომ არც კი გაიაზრა, სინამდვლეში რა არის ჭეშმარიტად ტრადიციული ღირებულებები და რა არის მართლაც დრომოჭმული ზედმეტად ეროვნული პოზა. ერის ასეთ მდგომარეობას, ასეთ ეთნოხასიათს კი, ჩემი აზრით, არც “ლიბერალური” ჰქვია და არც “ტრადიციული”! სინამდვილეში ასეთი ერი “ტრაგიკული” ერია! მოკლედ რომ ვთქვათ, ქართველი ერი, ისევე როგორც პოლიტიკურ, საზოგადოებრივ თუ უამრავ სხვა საკითხში, “ევროპელობა-ტრადიციულობის” ჭიდილშიც, ზუსტად დათა თუთაშხიასავით ეხეთქება “ნაპირებს”, რის გამოც, ჰქვია კიდევაც ამ ნაწარმოების კინოვერსიას ეს სათაური. არადა, ერთ რომელიმე ნაპირს მაინც რომ მიაღწიო, ამისათვის ჯერ ღია ზღვაში თავისუფალი ცურვის სწავლაა საჭირო... P.S. გემის მომსახურე პერსონალში არის ერთი ასეთი საინტერესო თანამდებობა – “იუნგა”. სანაოსნო ეკიპაჟში “იუნგად” ყველაზე უმცროსი ასაკის წევრები მუშაობენ ხოლმე. თუმცა, საბოლოოდ, “იუნგები” ყველაზე გამოცდილი მეზღვაურნი ხდებიან და ხშირად კაპიტნის ბოგურაზეც იკავებენ ადგილს. წამიკითხავს შემთხვევები, როდესაც ხიფათში მოყოლილი გემი, მისი უნიათო კაპიტნიანად და დაბნეული მეზღვაურებიანად, სწორედ მამაც და ნიჭიერ იუნგას გადაურჩენია... მეც, ვიდრე ამ ბლოგტექსტების ციკლს წერტილს დავუსვამდე, ბოლო შეკითხვა მინდა დაგისვათ: მე მაინც მჯერა ჩვენი მომავალი თაობისა! თქვენ? |
ავტომარიაჟიბლოგებივიდეოაფიშაგანრიგიგურმანივაკანსია
ბეჭდვა 
